Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τον καθαρισμό των λειτουργικών αμφίων

Οι λειτουργικές στολές και η φροντίδα τους

Οι λειτουργοί της Εκκλησίας, οι ιερείς, έχουν το καθήκον να φορούν τα λειτουργικά άμφια κάθε φορά που τελούν τη Θεία Λειτουργία. Ο ρόλος αυτών των ιερών αντικειμένων είναι να δείχνουν τη ταπείνωση και το σεβασμό προς τα ιερά και τη θεότητα. Για αυτό, είναι απαραίτητη η σωστή διατήρηση και φροντίδα των αμφίων. Έτσι, κάθε ιερέας έχει την ευθύνη να φορά και να καθαρίζει με ευλάβεια και υπευθυνότητα τα ιερά άμφια, ώστε η εμφάνισή τους να είναι πάντοτε άξια για να παρουσιαστεί ενώπιον της Αγίας Τραπέζης.

Οι λειτουργούντες οφείλουν να φορούν διάφορα άμφια, καθορισμένα από την Ορθόδοξη Εκκλησία, για να μπορούν να τελούν τις ιερές ακολουθίες. Ανάλογα με τον βαθμό που κατέχουν, κάθε κληρικός έχει το καθήκον να φορά το συγκεκριμένο άμφιο που του αντιστοιχεί, προσεγμένο και καθαρό.

Σύντομη ιστορική αναδρομή των λειτουργικών αμφίων

Σε αντίθεση με τις σύγχρονες ημέρες, παλαιότερα δεν υπήρχε μεγάλη διαφορά μεταξύ της ενδυμασίας των λαϊκών και εκείνης των κληρικών. Για να γίνει διαχωρισμός, ο Άγιος Ιππόλυτος Ρώμης έγραψε στους κανόνες του τα εξής:
«Κάθε φορά που ο επίσκοπος θα τελεί τη Λειτουργία, μαζί με τους ιερείς και τους διακόνους, θα φορούν λευκά ενδύματα, πιο ξεχωριστά και πιο όμορφα από εκείνα των πιστών, αλλά πάντοτε καθαρά».

Με τον καιρό, η Εκκλησία αποφάσισε ότι κάθε λειτουργός θα πρέπει να φορά συγκεκριμένο είδος ειδικών λειτουργικών ενδυμάτων. Τα άμφια που χρησιμοποιούνταν αρχικά τροποποιήθηκαν και διαφοροποιήθηκαν όλο και περισσότερο με την πάροδο του χρόνου. Άρχισαν να κατασκευάζονται από όλο και καλύτερα υλικά και σε συγκεκριμένα χρώματα, και στη συνέχεια να κοσμούνται και να κεντιούνται με διάφορα μοτίβα και με το σημείο του Τιμίου Σταυρού.

Πριν φορεθούν για τη Θεία Λειτουργία, έπρεπε να αγιαστούν, πράγμα που ισχύει έως και σήμερα. Αφού περάσουν από αυτά τα τελετουργικά, τα άμφια αφαιρούνται από την καθημερινή χρήση και γίνονται αποκλειστικά αντικείμενα της Εκκλησίας.

Καθαρισμός των λειτουργικών αμφίων

Κάθε λειτουργικό άμφιο, από τα διακονικά, ιερατικά και αρχιερατικά έως και εκείνα που χρησιμοποιούνται για την ευπρέπεια της Αγίας Τραπέζης και του Ιερού Θυσιαστηρίου, πρέπει να διατηρείται καθαρό και περιποιημένο, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και ευλάβειας των λειτουργών προς τον Σωτήρα.

Αφού αγιαστούν και περάσουν από όλα τα απαραίτητα στάδια, δεν μπορούν πλέον να μετακινηθούν και να τοποθετηθούν σε άλλα μέρη εκτός από εκείνα που έχουν ειδικά διαμορφωθεί στην Εκκλησία: δηλαδή το Άγιο Βήμα ή τον ειδικό χώρο που ονομάζεται σκευοφυλάκιο ή διακονικό.

Όπως συνηθίζεται με κάθε τι που έχει αγιαστεί, πρέπει να μεταχειρίζονται με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να αποφεύγεται η λερώση, η φθορά ή το σκίσιμο τους. Φυσικά, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, είναι απαραίτητος ο καθαρισμός τους, αν και καλό θα ήταν να γίνεται όσο το δυνατόν πιο σπάνια. Αυτό εξαρτάται από το πόσο προσεκτικός είναι ο λειτουργός.

Γιατί πρέπει να καθαρίζονται τα άμφια; Πρώτα απ’ όλα επειδή είναι ιερά αντικείμενα. Όταν κάτι είναι αγιασμένο, πρέπει να χρησιμοποιείται με υπευθυνότητα και όχι να σκίζεται ή να τσαλακώνεται. Ακόμη και στο Λειτουργικό, το βασικό βιβλίο των ιερέων, γίνεται αναφορά στη φροντίδα των αμφίων, συγκεκριμένα στο κεφάλαιο «Συμβουλές και Διδασκαλίες». Σε αυτό υπενθυμίζεται σε όσους διακονούν στα Ιερά Θυσιαστήρια η φροντίδα που πρέπει να δείχνουν για την ψυχή και το σώμα τους, καθώς και για τα ενδύματα που φορούν όταν τελούν τη Λειτουργία.

Το καθήκον τους είναι λοιπόν να μεριμνούν ώστε τα ιερά άμφια που έχουν στην ευθύνη τους, είτε είναι φτιαγμένα από απλό είτε από πολυτελές ύφασμα, να είναι καθαρά και ευπρεπή. Το πλύσιμο πρέπει να γίνεται χωριστά από τα υπόλοιπα ρούχα. Τη φροντίδα αυτή μπορεί να αναλάβει μια ευλαβική γυναίκα, στην οποία μπορεί να υπάρξει πλήρης εμπιστοσύνη. Στη συνέχεια, τα λειτουργικά άμφια πρέπει να ξαναγιαστούν ώστε να μπορούν να φορεθούν εκ νέου.

Όταν τα άμφια παλιώσουν πολύ, φθαρούν και δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν, είτε καίγονται και η στάχτη τους θάβεται, είτε θάβονται σε καθαρό και προστατευμένο μέρος.